د ښوونې په اړه

آموزش رسمی در چهل‌باغتوی پشی پیش از تأسیس مکتب دولتی، از طریق مکتب‌خانه‌ها و مدارس دینی محلی جریان داشت. در سال ۱۳۴۶ خورشیدی، به درخواست بزرگان و ریش‌سفیدان منطقه، محمدظاهرشاه برای تأسیس یک مکتب ابتدائیه در چهل‌باغتوی پشی موافقت کرد.

مکتب رسماً در بهار سال ۱۳۴۷ خورشیدی، با سه صنف درسی در مسجد میانه آغاز به کار کرد.

ساختمان اصلی و شناخته‌شده‌ی مکتب پسرانه در سال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۵ خورشیدی، با مشارکت مالی دولت و کمک‌های مردمی (زمین، سنگ، چوب و مواد ساختمانی) اعمار شد.

مکتب در سال ۱۳۵۷ خورشیدی به سطح متوسطه ارتقا یافت، اما هم‌زمان با آغاز تحولات سیاسی کشور، در سال‌های بعد بارها با تعطیلی و بحران روبه‌رو شد و در جریان جنگ‌های داخلی، ساختمان آن آسیب دید.

با تلاش شماری از فرزندان منطقه، مکتب در سال ۱۳۶۷ دوباره احیا شد و کمیته‌ی سویدن نیز حمایت مالی و تدارکاتی آن را بر عهده گرفت.

مکتب دخترانه‌ی چهل‌باغتوی پشی نخستین‌بار در سال ۱۳۵۶ ایجاد شد، اما در اواخر سال ۱۳۵۸ بسته شد. این بخش در سال ۱۳۷۲ دوباره فعال گردید.

سرانجام در سال ۱۳۸۳ خورشیدی، هم بخش پسرانه و هم بخش دخترانه رسماً به سطح لیسه ارتقا یافتند و به نام‌های «لیسه ذکور چهل‌باغتوی پشی» و «لیسه نسوان چهل‌باغتوی پشی» شناخته شدند.

بر اساس آمار وزارت معارف برای سال ۱۴۰۳ خورشیدی، لیسه ذکور دارای ۵۳۰ شاگرد و ۱۸ معلم، و لیسه نسوان دارای ۶۳۷ شاگرد و ۱۹ معلم است. هم‌اکنون نیز پروژه‌ی ساخت ساختمان جدید لیسه ذکور، با کمک مالی مردم منطقه، مهاجران و خیرین در حال تکمیل است.